Je hond snuffelt elke dag aan duizenden geuren in de berm. Wat als die neus ook de natuur kan helpen? Duits onderzoek laat zien dat een gewone huishond, met een beetje training, kan leren om invasieve planten op te sporen. Geen professionele speurhond dus, maar de hond die gewoon bij jou op de bank ligt.
Invasieve planten zijn uitheemse soorten die zich snel verspreiden en inheemse planten verdringen. Ze kunnen schade geven aan gebouwen en wegen en sommige zijn ook slecht voor onze gezondheid. Hoe eerder je ze vindt, hoe makkelijker ze te bestrijden zijn. Alleen: grote gebieden afzoeken kost veel tijd en geld, en kleine plantjes worden makkelijk over het hoofd gezien.
Welke planten moesten de honden vinden?
De onderzoekers, onder meer van het Helmholtz-centrum voor milieuonderzoek in Leipzig, trainden 31 huishonden samen met hun baasjes. De honden moesten drie bekende probleemplanten leren herkennen: de Japanse duizendknoop, de reuzenbalsemien en de alsemambrosia. Die laatste is berucht om zijn stuifmeel, dat bij mensen flinke allergische reacties kan geven.
Het bijzondere is dat de training grotendeels thuis gebeurde. Baasjes volgden online lessen en keken instructievideo's. Ze leerden hun hond de geur van een plant te herkennen en die aan te wijzen, bijvoorbeeld door te gaan zitten of minstens vijf seconden stil te staan en naar de plek te kijken. Stap voor stap werden de oefeningen moeilijker, met verstopte plantendelen en afleiding eromheen.
Zo goed scoorden de huishonden
Van de 31 teams rondden er 27 de online training af. Twaalf teams haalden de eindtoets in een onbekend natuurgebied, waar de hond zelfstandig moest zoeken naar verstopte plantenresten. Elf van die twaalf slaagden. Gemiddeld vonden de geslaagde honden bijna driekwart van de verstopte planten, en drie teams vonden zelfs alles.
Uit de training kwamen ook een paar praktische lessen. Honden presteerden beter als ze verschillende delen van een plant leerden herkennen, en niet maar één deel. Afwisselend belonen met voer en speelgoed werkte goed. Een vast trainingsschema hielp, maar met ruimte om oefeningen aan te passen aan je eigen hond. Meer over hoe die neus werkt, lees je in ons artikel over de hondenneus.
Waarom niet elke hond meteen speurhond wordt
Klinkt mooi, maar het onderzoek laat ook de keerzijde zien. Bij elke stap haakten er teams af. De training duurde langer dan de deelnemers hadden verwacht, en motivatie bleek de grootste uitdaging. Baasjes die interesse hadden in wetenschap of het leuk vonden om samen met anderen te trainen, hielden het vaker vol.
De onderzoekers zijn daarom duidelijk: enthousiasme alleen is niet genoeg. Wil je hond echt betrouwbaar zoeken voor natuuronderzoek, dan zijn goede training en begeleiding door ervaren mensen nodig. Ze zien wel kansen om met vrijwilligers en hun honden grotere gebieden in kaart te brengen. Het onderzoek verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS One en werd in Nederland beschreven door Scientias.
Wat betekent dit voor jou en je hond?
Het belangrijkste inzicht: de neus van jouw hond is waarschijnlijk tot veel meer in staat dan je denkt. Je hoeft geen werkhond te hebben om met geurwerk te beginnen. Ook een gewone gezinshond kan leren om een specifieke geur te zoeken en aan te wijzen, als je het rustig en stap voor stap opbouwt.
Speurwerk is bovendien een prima manier om je hond mentaal moe te maken. Zeker in de donkere maanden, als de wandelingen korter zijn, is een zoekspelletje in huis of in de tuin een goede aanvulling. Wil je beginnen, lees dan eerst hoe je honden leert zoeken. Daar staan de eerste stappen helder op een rij.
Zo begin je met geurwerk
- Begin simpel: verstop een lekker brokje onder een van drie bekers en laat je hond zoeken.
- Kies één vast signaal waarmee je hond aangeeft dat hij het gevonden heeft, zoals zitten of liggen.
- Maak het pas moeilijker als het makkelijke niveau goed gaat, net zoals in het onderzoek.
- Wissel beloningen af: het ene moment een snoepje, het andere moment een spelletje met zijn favoriete speeltje.
- Houd sessies kort en stop als het nog leuk is. Zo blijft je hond gemotiveerd, en jij ook.
Van zoekspelletje naar serieuze hondensport
Merk je dat je hond helemaal opleeft van zoeken? Dan kun je een stap verder gaan. Er zijn verschillende vormen van speurwerk die je bij een vereniging of hondenschool kunt leren, van het volgen van een spoor tot het zoeken naar voorwerpen. In ons artikel over praktijkspeuren lees je hoe zo'n sport in elkaar zit.
Ben je benieuwd hoe een speurhond leert om het spoor van een persoon te volgen, en welke honden daarvoor geschikt zijn? Kijk dan eens bij ons overzicht van speurhonden. Het laat zien hoe breed de inzet van een goede hondenneus is.
Of je hond nu ooit een invasieve plant opspoort of vooral zijn speeltje onder de bank: zoeken is voor de meeste honden een van de leukste dingen die er zijn. Leg vandaag nog drie bekers op de vloer, verstop een brokje en kijk hoe die neus aan het werk gaat.