Een paar seconden snuffelen aan de voet van een eik kan je hond een opgezwollen, pijnlijke tong opleveren. En dat risico verdwijnt niet als de rupsen weg zijn: de brandharen van de eikenprocessierups blijven nog jaren actief in oude nesten en tussen het blad. Hier lees je hoe je contact herkent, wat je direct doet en hoe je het voorkomt.
Waarom de eikenprocessierups zo gevaarlijk is voor je hond
De eikenprocessierups is de rups van een nachtvlinder die in eikenbomen leeft. Vanaf het derde larvestadium krijgt elke rups honderdduizenden piepkleine brandharen met weerhaakjes. Daarin zit een eiwit, thaumetopoeïne, dat een flinke ontstekingsreactie geeft.
Mensen krijgen er jeuk en uitslag van. Voor honden is het vaak heftiger, omdat ze met hun neus en bek precies daar zoeken waar de haren liggen: in het gras, het blad en de schors rond de stam. Raakt de tong de haren, dan kan het weefsel zo zwaar ontsteken dat een stukje afsterft.
Ook katten en paarden kunnen er last van krijgen. Honden lopen door hun snuffelgedrag alleen het meeste risico.
Wanneer loopt je hond risico?
De rupsen zijn actief van ongeveer eind april tot in juli. In die periode trekken ze in lange slierten over de takken en spinnen ze nesten op de stam en in de oksels van takken. In mei en juni is de kans op contact het grootst.
Daarna is het gevaar niet voorbij. Lege nesten zitten vol vervellingshuidjes en losse brandharen, die nog jaren hun werking houden. Waait een nest kapot of valt het naar beneden, dan belanden de haren in het gras en tussen het blad, zodat je hond ze ook in de herfst en winter kan binnenkrijgen.
De eikenprocessierups komt in een groot deel van Nederland voor, vooral in het zuiden en oosten, en langs lanen en in parken met veel eiken. Gemeenten waarschuwen vaak met linten of bordjes rond besmette bomen, en die hangen er echt niet voor de sier 😉 Meer over gezondheidsrisico's buiten en binnen lees je in de rubriek Medisch.
Symptomen: zo herken je contact met brandharen
De klachten ontstaan vaak binnen een paar minuten tot een paar uur na de wandeling. Let vooral op deze signalen:
- Plotseling veel kwijlen of schuimen
- Steeds met een poot langs de bek wrijven
- Een opgezwollen, rode of later donker verkleurde tong
- Zwelling van de lippen, de snuit of rond de ogen
- Rode, tranende ogen of veel knipperen
- Jeuk en bultjes op de buik of tussen de tenen
- Braken of niet willen eten en drinken
- Benauwdheid bij een zwelling in de keel
Kwijlen en met een poot langs de bek halen lijkt op veel andere problemen, zoals iets dat vastzit in de keel. Het artikel over een hond die kokhalst of hoest helpt je die signalen uit elkaar te houden.
Likt je hond vooral aan zijn voeten en zie je rode plekjes tussen de tenen, dan kunnen er haren in de vacht zijn blijven hangen. Na een wandeling langs eiken is dat een reden om extra goed te kijken.
Wat doe je direct na contact?
Vermoed je dat je hond aan een nest of aan losse haren heeft gezeten, ga dan uit van het ergste en handel snel. Hoe eerder je de haren wegspoelt, hoe minder schade ze doen.
- Houd je hond rustig en voorkom dat hij verder aan zijn bek of ogen krabt.
- Spoel de bek en tong voorzichtig met veel lauw water, bijvoorbeeld uit een fles of met een zachte straal. Laat het water de bek weer uitlopen en wrijf niet, want dan duw je de haartjes juist dieper in het weefsel.
- Spoel ook de ogen en andere plekken die in contact zijn geweest met water.
- Bescherm jezelf: draag handschoenen en raak de vacht niet met blote handen aan.
- Bel direct je dierenarts en zeg dat je contact met eikenprocessierups vermoedt.
Geef je hond zelf geen medicijnen uit je eigen huisapotheek. Een handig overzicht van andere noodsituaties vind je in het artikel over EHBO voor honden.
Wat doet de dierenarts?
Bij de dierenarts wordt de bek opnieuw grondig gespoeld en bekeken hoe ernstig de schade is. Meestal krijgt je hond medicijnen tegen de ontsteking en de zwelling, en soms pijnstilling. Bij een zwelling in de keel is directe hulp nodig, omdat je hond dan benauwd kan worden.
In de dagen daarna wil de dierenarts vaak nog een keer kijken. Is een deel van de tong door de ontsteking afgestorven, dan kan dat stukje loslaten. De meeste honden passen zich daar verrassend goed aan, al gaan eten en drinken in het begin wat onhandiger.
Tijdens het herstel is zacht, geweekt voer vaak fijner voor een pijnlijke bek. Twijfel je wat je hond in die periode wel en niet mag hebben, dan zet het overzicht wat mag een hond niet eten de risicoproducten op een rij.
Zo voorkom je problemen met de eikenprocessierups
Voorkomen is veel makkelijker dan genezen. Vermijd plekken met besmette eiken, zeker als er linten, hekken of waarschuwingsbordjes staan. Dat geldt ook als de rupsen zelf al weg zijn.
Houd je hond aangelijnd in lanen en parken met veel eiken en laat hem niet snuffelen of graven rond de stam. Een korte lijn voelt misschien als een straf voor je speurneus, maar hij bespaart jullie allebei een hoop ellende.
Kijk na een wandeling langs eiken even naar zijn snuit, ogen en poten. Ook dode vogels zijn onderweg een risico, en in het artikel over vogelgriep en je hond lees je waarom aanlijnen dan net zo slim is.
Zie je een nest in je eigen tuin of straat? Ruim het nooit zelf op en meld het bij de gemeente. Bestrijders zuigen de nesten met speicale apparatuur weg, zodat er geen haren rondvliegen.
Ga je op vakantie naar Zuid-Europa, let dan ook op de dennenprocessierups. Die leeft in dennen en trekt soms al vanaf de late winter in lange rijen over de grond, precies op neushoogte van je hond. In het artikel over leishmaniasis vind je meer tips voor een gezonde vakantie met je hond.
Veilig wandelen tussen de eiken
Met een beetje opletten hoef je eikenbossen en lanen niet te mijden. Weet waar de besmette bomen staan, houd je hond daar kort en spoel bij twijfel meteen met water. de belangrijkste stap: bel bij een opgezwollen tong of veel kwijlen direct je dierenarts, want elk kwartier telt.
Handige hondenlinks
Bol: gratis verzending vanaf €25 · gratis retourneren

